Mos harroni!

[Semiramida]

Nga: Reshat KRIPA

O ju udhëtarë,që kaloni nëpër këtë rrugë të përmasave ndërkombëtare, mos harroni se 60 vjet më parë në këtë krahinë kryhej një nga masakrat më të përgjakshme të historisë së këtij vendi. Kjo masakër nuk ushtrohej nga ndonjë pushtues i huaj. Ishin vetë shqiptarët që vrisnin shqiptarë, ishin vetë shqiptarët që burgosnin shqiptarë, ishin vetë shqiptarët që internonin burra, gra, pleq dhe fëmijë shqiptarë, vetëm e vetëm pse ata mendonin ndryshe nga klika që ishte në pushtet.

Ju, që keni arritur të jetoni në ato ditë, mos harroni! Shqipëria nuk ka qenë kjo që është sot. Atë e kishte gllabëruar në kthetrat e saj kuçedra e kuqe që jetonte me gjakun e popullit të vet. Por, kishte edhe gra e burra dhe të rinj që kishin kurajën t’i kundërviheshin kësaj kuçedre dhe për këtë sakrifikonin edhe veten e tyre. Shqipëria ishte ndarë në dy blloqe të mëdha. Në njërin krah qëndronin luftëtarët e lirisë, demokracisë dhe fjalës së lirë, ndërsa në krahun tjetër përfaqësuesit e errësirës dhe skllavërisë. Viti 1949. Në Mirditë vritet një sekretar partie. Egërsia e pushtetit arrin kulmin. Duke ndjekur shembullin e pushtuesve nazist, për një të vrarë duhej të paguanin qindra të tjerë. Kjo ishte logjika e diktatorëve. Mirdita u bë shembulli i zbatimit të kësaj politike të trashëguar që nga periudha e inkuizicionit. Rezultati: katër martirë të varur në litar dhe dhjetë të tjerë të pushkatuar, por hakmarrja e kuqe nuk përfundoi këtu. Dhjetëra të burgosur dhe qindra të internuar në ato kampe të tmerrshme të punës së detyruar.

Më falni nëse do t’ju shkaktoj dhimbje, por dua t’ju tregoj vetëm dy ngjarje të hidhura të asaj periudhe të errët.

Kampi i Turanit në Tepelenë. Një nënë mirditore, një nga ato qindra të internuara pas masakrës, vajtonte mbi kufomën e birit të vdekur gjatë natës. Qante për fatin e zi të të birit, që iu shua jeta vetëm e vetëm se nuk kishte me se ta ushqente. Pranë saj qëndronte edhe binjaku tjetër që dhe ai qante pa pushim, pasi zorrët e vogla gërryheshin nga uria. Pas pak edhe ai pushoi. Nëna e pa, i lëvizi kokën dhe befas lëshoi një klithmë rrëqethëse. I kishte vdekur edhe binjaku tjetër. Shoqet u munduan ta qetësonin. Por, vajtimi i saj shponte edhe qiellin. Përballë tyre, hienat që vështronin dhe qeshnin me ironi. Qeshnin me krimin e tyre.

Kampi i Bulqizës. Janar 1955. Ishte dimër. Binte borë. Temperatura kishte arritur nën mbi minus 15 gradë celsius. Sapo ishim kthyer nga puna të rraskapitur dhe prisnim të na sillnin lugën e supës me qepë, me të cilën mbanim shpirtin gjallë. Togeri i zi, Ademi, operativi i Sigurimit, hyri në kapanon dhe duke iu drejtuar një djaloshi nga Mirdita, i tha me egërsi:
- Përse nuk e realizove normën?
- Isha i sëmurë zoti toger!, – u përgjigj djaloshi me gjysmë zëri.
Ishte me të vërtetë i sëmurë. Dridhej i tëri nga ethet, por krimineli nuk e la të mbaronte fjalën. E rrëmbeu me forcë dhe duke e hequr zvarrë, e përplasi në një nga birucat e caktuara për këtë qëllim.Kur u err, një shoku i tij, i çoi një copë buke fshehurazi. Nuk e kishte mbaruar ende, kur ia behu gjakësori. Sapo e pa, filloi ta godiste me kamxhik, duke kërkuar t’i tregonte se kush ia kishte dhënë copën e bukës. Por djaloshi ishte hero. Ai nuk tregoi. Atëherë dha urdhër ta lidhnin në një shtyllë telefoni që ndodhej afër kapanonit tonë. Caktoi edhe dy roje për të mos lejuar njeri t’i afrohej. Binte borë. Ishte thëllim. Dëgjonim rënkimet e tij të mbytura dhe nuk ishim në gjendje ta ndihmonim. Tërë atë natë nuk mbyllëm sy duke dëgjuar rënkimet e tij. Dikur afër mëngjesit ato pushuan. Mirditori trim kishte ndërruar jetë. Nuk ishte më shumë se shtatëmbëdhjetë vjeç.

Mos harro, o qytetar! Liria që gëzojmë sot nuk erdhi vetë. As u realizua vetëm me një demonstratë në fundin e viteve tetëdhjetë. Për atë u investua që me marrjen e pushtetit nga barbarët e kuq. Kjo betejë vazhdoi gjatë, për dyzetegjashtë vjet dhe u kurorëzua me sukses me demonstratën e studentëve shqiptarë.Por, hijet e kuçedrës së kuqe vazhdojnë të lëvizin nëpër vendin tonë. Ato vazhdojnë të helmojnë atmosferën e përgjithshme demokratike që sundon në vend. Jo rrallë dëgjojmë zëra mjeranë që “çirren e shkulin flokët për demokracinë”, kurse nga ana tjetër qajnë e vajtojnë për ditët e perënduara.

Një ish-kryeministër, që karrierën e tij e filloi me këtë post dhe që për fat të keq është ende i ri, merr guximin dhe i quan “plehra” këta martirë të rënë në luftën për liri. Kush ishin plehra ish-zoti kryeministër? Mos vallë fëmijët që ju apo prindërit tuaj, i latë të vdisnin nga uria? Mos vallë djaloshi shtatëmbëdhjetë vjeçar, që dha frymën e fundit i ngrirë në shtyllën, ku ju apo prindërit tuaj, e kishin kryqëzuar si Krishtin? Një pinjoll i një kreu të nomenklaturës së kuqe mburret duke deklaruar se qenka krenar që babai i tij paska qenë Sekretar i Parë i Partisë së Punës. Pikërisht ky pinjoll, na paska studiuar në Perëndim, duke marrë edhe mastera dhe doktorata. Por, a e di ai se ishte pikërisht babai i tij dhe shokët e tjerë të partisë që nuk lanë më baltë pa hedhur mbi ato vende perëndimore ku ai ka studiuar? A e di se ishte pikërisht i ati që ka venë firmën mbi mijëra të internuar në kampet e vdekjes dhe burgjet e tmerrshme?

Unë do t’u thosha: Si nuk keni turp zotërinj? Nëse ju ka mbetur ende një fije nderi në ndërgjegjen tuaj, kërkoni ndjesë për krimet e kryera nga etërit tuaj, në të kundërt, heshtni dhe mos merrni mbi vete krimet e tyre.Shpeshherë dëgjojmë, disa herë edhe nga bashkëvuajtësit tanë, se ne i paskemi falur persekutorët. Por si mund të falen ata që nuk kanë kërkuar një gjë të tillë, ata që vazhdojnë të na konsiderojnë ende si armiq? A do të na e lejonin të rënët tanë, të burgosurit tanë dhe të internuarit tanë që nuk patën fatin të shikojnë dritën e demokracisë për të cilën u sakrifikuan?Duke kujtuar ngjarjet e këtij përvjetori, para syve më dalin vargjet e poetit Bardhyl Londo, që në fund të viteve tetëdhjetë shkruante: Fitimtarët, fitimtarë/ Të mundurit, të mundur në përjetësi/ Atëherë, po të jetë kështu/ Mos ardhsh kurrë demokraci!